Usipuuzie ishara hizi mwilini ni kifo kwako

Dar es Salaam. Katika ulimwengu wa sasa uliogubikwa na pilkapilka nyingi, binadamu amekuwa mwathirika wa mfumo wa maisha unaomfanya aweke kipaumbele kwenye utafutaji wa kipato na kusahau rasilimali muhimu kuliko zote, ambayo ni afya yake. 

Mara nyingi, miili yetu inatupa ishara ndogondogo au king’ora cha hatari kinacholia kwa sauti ya chini, lakini kwa sababu ya ukaidi, mazoea au kutojua, tunazichukulia ishara hizi kama mambo ya kawaida yasiyo na madhara.

Wataalamu wa afya wanaonya kuwa kifo mara nyingi hakiji kama radi ya ghafla; mara nyingi huja kama mfululizo wa ishara zilizopuuzwa kwa muda mrefu. Makala haya yanachambua mambo mbalimbali ambayo watu wengi huyadharau katika maisha ya kila siku, lakini kimsingi ni mabomu ya muda yanayosubiri kulipuka na kugharimu uhai.

Moja ya jambo linalopuuzwa zaidi ni maumivu ya kifua yanayokuja na kupotea. Watu wengi wakihisi kubanwa na kifua, hukimbilia kunywa maji ya moto, kutafuna tangawizi au kutumia dawa za kupunguza gesi wakiamini ni matatizo madogo ya mmeng'enyo wa chakula.

 Hata hivyo, maumivu ya kifua, hasa yale yanayosambaa kuelekea mkononi wa kushoto, shingoni, au taya, ni ishara ya wazi ya shambulio la moyo. 

Kwa mujibu wa wataalamu wa afya,  moyo unapokosa hewa ya oksijeni ya kutosha, unatoa ishara ya maumivu, na kupuuza hili ni kujiandalia safari ya kaburini ndani ya muda mfupi.

Hali kadhalika, kupungua uzito bila kukusudia ni ishara nyingine inayopaswa kuogopwa. 

Ikiwa unakula vizuri lakini unazidi kukonda bila kufanya mazoezi ya makusudi au kupunguza mlo, hupaswi kushangilia kuwa unapendeza au mwili unanyooka. 

Kupungua uzito kwa ghafla ni ishara ya magonjwa hatari kama saratani, ambapo seli za ugonjwa huo hutumia nishati nyingi ya mwili. 

Pia inaweza kuwa ni dalili ya kisukari kilichochupa mipaka ambapo mwili huanza kuchoma misuli na mafuta ili kupata nishati au hata maambukizi sugu kama kifua kikuu.

Ishara zaidi

Maumivu ya kichwa yasiyoisha ni bomu lingine. Kunywa dawa za kutuliza maumivu kila siku ilimradi tu uweze kuendelea na kazi ni tabia hatari. Maumivu ya kichwa ya muda mrefu yanaweza kuwa dalili ya shinikizo la juu la damu, ambalo wataalamu wanaliita muuaji wa kimya kimya kwa sababu halitoi dalili nyingine za nje mpaka madhara yatakapofika kwenye ubongo au moyo.

 Aidha, yanaweza kuashiria kuwepo kwa uvimbe kwenye ubongo au kupasuka kwa mishipa midogo ya damu ambayo huishia kusababisha kiharusi.

Mabadiliko ya hali ya choo na rangi ya mkojo pia ni mambo ya kuangalia kwa umakini. Je, umewahi kujiuliza kwa nini mfumo wako wa haja kubwa umebadilika ghafla?

 Kuharisha mara kwa mara au kufunga choo kwa muda mrefu bila sababu ya msingi kunaweza kuashiria saratani ya utumbo. 

Vilevile, mkojo wenye rangi ya chai ya rangi au mkojo unaoambatana na damu ni ishara tosha kuwa figo zako zipo kwenye hatari kubwa ya kufeli, jambo ambalo ni ghali kulitibu na mara nyingi huishia kwenye kifo.

Kuna ishara nyingine ndogo ambazo watu huzizoea, kama vile kuvimba miguu na kudhani ni uchovu wa kutembea, kumbe ni ishara ya kufeli kwa moyo au figo. 

Vidonda visivyopona kwa wakati huonwa kama mchubuko wa kawaida, wakati ni dalili ya wazi ya kisukari kilichokubuhu. Hata kukohoa kwa muda mrefu huchukuliwa kama athari ya vumbi, ilhali inaweza kuwa ni saratani ya mapafu.

Uchovu uliopitiliza nao haupaswi kupuuzwa. Kuna tofauti kati ya kuchoka baada ya kazi ngumu na uchovu unaokufanya ushindwe hata kuinua kijiko au kufanya shughuli ndogo za nyumbani. Uchovu usioisha ni ishara kuwa mwili wako unapambana na kitu kikubwa ndani, ikiwemo upungufu mkubwa wa damu.

Vilevile, kupumua kwa shida ni dharura ya kitabibu. Ukiona unashindwa kupumua vizuri baada ya kupanda ngazi chache au hata ukiwa umepumzika, hiyo si ishara ya uzee au kukosa pumzi tu.

 Ni ishara kuwa mapafu yako yamesheheni maji au moyo wako hauna tena nguvu ya kusukuma damu mwilini.

Aidha, ganzi kwenye viungo ni ishara ya tahadhari. Wengi hudhani miguu au mikono kufa ganzi ni sababu ya kukaa vibaya. 

Lakini ganzi inayotokea upande mmoja wa mwili, ikiambatana na kulegea kwa mdomo au kushindwa kuongea vizuri, ni ishara ya kiharusi kinachomnyemelea mtu. Katika hali hii, kila sekunde inahesabika kuokoa maisha.

Tanzania inashuhudia ongezeko la vifo vitokanavyo na magonjwa yasiyoambukiza. Siri ya kuishi maisha marefu si dawa ghali pekee, bali ni usikivu wa mwili. 

Wataalamu wanashauri kufanya uchunguzi wa afya mara kwa mara badala ya kusubiri kuumwa, kuacha tabia ya kujitibu kwa kununua dawa kiholela madukani, na zaidi ya yote, kuheshimu kila ishara inayotolewa na mwili. Kumbuka, maisha ni zawadi, na uelewa wako leo juu ya ishara hizi ndio utakaokuhakikishia kesho iliyo njema.